Bireysel Farkındalık mı Toplumsal İlerleme mi?

İçinde yaşarken bunu fark edemiyor olsak da insan türü bireysel zekâ yeteneğini zaman geçtikçe kaybediyor olabilir. Avcı-toplayıcı toplumlarda kişilerin bireysel farkındalıklarının yüksek olması, onlar için önemli bir avantaj oluşturabiliyordu. Bireyin doğada gerçekleşen olayları doğru okuyup yorumlayabilmesi ve bunlara dayanarak gelecek planları yapabilmesi hayati bir öneme sahipti. Bu da tek tek bireylerin yüksek bir zekâ ve farkındalık özelliklerine sahip olmasını zorunlu kılıyordu. Fakat, tarım devrimi ve çok sonraları gelen endüstri devriminin ardından insan toplumlarındaki bireylerin özellikleri değişmeye başladı. Bu tür modern toplumlar geniş kapsamlı organizasyonlar çerçevesinde örgütlendiklerinden, bireylerin kişisel zekâlarından çok toplumsal organizasyonlara uyum sağlayabilme yenetekleri ön plana çıkmaya başladı. Bu da bireyin tek bir alanda aşırı uzmanlaşmasının ve genel bilgi birikimi düzeyinin azalmasının yolunu açtı. Öyle ki, daha az farkındalık ve zekâ ile daha çok toplumsal uyum yeteneği toplumsal olarak seçilim avantajına sahip özellikler olarak ortaya çıktı.

Bir avcı-toplayıcı, etrafındaki bitkilerin ve hayvanların tüm özelliklerini bilmeli ve yıldızlara bakarak yön ve mevsim tahmininde bulunabilmeliydi. Ormandaki mantarların zehirli mi yoksa yenilebilir mi olduklarını renginden ve kokusundan hissedebilmeliydi. Ayrıca, diğer insan topluluklarının yerleri ve hareketleri konusunda da bilgi sahibi olup tahminlerde bulunabilmeliydi. Dolayısıyla bireysel bilgi birikimi çok fazla olmalı ve bunu kullanıp yorumlayabilecek nitelikli bir zekâya da sahip olmalıydı. Günümüzdeki bir bireyin ise bütün bu bilgi birikimine ihtiyacı yok, çünkü kolektif bilgi havuzundan istediği bilgiyi öğrenebilme fırsatına sahip. Fakat bu durum beynin daha hantal çalışmasına yol açıyor ve yüksek zekâ kapasitesine ihtiyacı olmayan bireylerin de seçilim avantajına sahip olması sonucunu ortaya çıkarıyor. Toplumsal organizasyon içerisinde işe yarayacak çok kısıtlı bir bilgi birikimine sahip bir insan, telefon, bilgisayar ve televizyon başında zekâya çok da ihtiyaç duymadan tüm yaşamını sürdürebiliyor.

Tarım ve endüstri devrimi, kolektif zekâ ve bilgi birikimini katlayıp uç noktalara taşırken, bireysel zekâ ve bilgi birikiminin gerilemesine yol açtı. Bu da insanın bir tür olarak ilerlemesini sağlarken tek tek bireylerin eskiye nazaran daha etkisiz parçalar haline gelmelerine neden oldu. Peki, bu durum insan türünün, karıncaların ve arıların yöntemlerini uygulamaya başlıyor olabileceğinin bir işareti olabilir mi? Bu sorunun cevabı bireylerin aşırı uzmanlaşmalarının ne kadar devam edeceğiyle bağlantılı. Günümüzde tek bir bireyin insanlığın şimdiye kadar elde ettiği tüm bilgi birikimine sahip olabilmesi mümkün değil. Yeni bilgilerin de sürekli artan bir hızla depolanmaya devam edildiği düşünüldüğünde de uzak bir gelecekte tek tek bireylerin, sistemin bütünü hakkında tam bir fikir sahibi olmadığı ve sadece lokal bir alandaki bilgilerle yetinip sistemdeki çarklar görevini gördüğü bir duruma evrilmeleri mümkün görünüyor.

Ancak bu durumun gerçekleşebilmesi, toplam bilgi birikiminin ve toplumsal sistemlerin devamlılıklarına bağlı. Yani, insanlığın tüm bilgi birikimi kaybolduğunda ya da tüm insanlığı içerisine alan organizasyonlar çöktüğünde geri dönüş mümkün olmayabilir. İnsanlar, bireysel zekâlarından vazgeçip insan türünün ilerlemesine yol açarlarken, insan türünün oluşturduğu toplumsal sistemin çok daha kırılgan olması sonucunu da doğuruyorlar. Kraliçe öldüğünde yeni bir kraliçe çıkaran karıncaların ve arıların aksine, toplumsal organizasyon çöktüğünde, avcı-toplayıcıların bireysel yeteneklerine sahip olmayan insanların yeni bir organizasyon kurana kadar hayatta kalabilmeleri mümkün olamayabilir.

Reklamlar
Bu yazı Kategorisiz içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

One Response to Bireysel Farkındalık mı Toplumsal İlerleme mi?

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s