Bilincin Katmanları ve Sanatın Kökeni

Sanatın ve soyut düşüncenin kökeninin, çoğunlukla insanın doğaya ve çevresine verdiği tepkilerle ilişkili olduğu düşünülse de esasında bunun daha içsel nedenleri olabilir. Gündelik yaşamlarımızda deneyimlediğimiz mantıksal bilinç düzeyinin yanı sıra, insan bilinci daha farklı katmanlara da sahiptir ve bu katmanlar insan toplumlarının sosyal etkileşimlerinde dünyayı değiştiren kilit roller oynamıştır. Uyanık bilinç ve bilinçsizlik durumları ile bunların arasında bir yerde yer alan rüya deneyimleri genel olarak tanımlanabilen bilinç durumları olmasına karşın, bilincin daha farklı uyarılmış durumları nadir durumlarda deneyimlenebilen katmanlar olarak ortaya çıkar. Bu katmanlar, entoptik (gözsel), algısal ve halüsinatif bilinç katmanlarıdır ve çeşitli çevresel ve kimyasal uyaranlarla ortaya çıkabilirler.

Bilincin muğlaklaşmaya başladığı entoptik katmanda kişi, gözdeki ışık konilerinin geometrik şekillerinin beyine dıştan gelen bir algıymış gibi iletilmesinden kaynaklanan ışık parlamaları, geometrik ve zikzak şekiller görmeye başlar. Algısal katmanda ise bu geometrik şekillere zor nefes alma ya da uçma deneyimine benzer algılar eşlik etmeye başlar. Bu durum genellikle bir mağaranın ucunda ışık görme ya da bir girdabın içerisine girme olarak deneyimlenir. Halüsinatif katmanda ise bilinç, rüyalara benzer şekilde, gündelik deneyimlerden kaynaklanan nesnelerle geometrik şekillerin birbirine karıştığı farklı algılar üretmeye başlar.

İşin ilginç tarafı, eski tarihlerde ve günümüzde yaşayan tüm avcı-toplayıcı toplumlarda var olan şaman ritüelleri tam olarak bu bilinç katmanlarının sonuçlarından kaynaklanmaktadır. Bitkisel ya da çevresel uyaranlarla bilinç ötesi duruma geçen şaman, algısal katmandaki deneyimine bağlı olarak yer altına indiğini ya da gökyüzünde uçtuğunu hissedebilir ve halüsinatif evredeki deneyimleriyle de buralardaki diğer varlıklarla iletişim kurduğu hissini yaşar. Dahası bu deneyimler çoğunlukla kayalara ve mağaralara çizilerek kalıcı hale getirilmeye çalışılır. Güney Afrika ve Kuzey Amerika’nın yerli toplumlarında var olan kaya resimlerindeki geometrik ve zikzak biçimli şekiller ile yarı hayvan yarı insan biçimli bedenler bunlara örnektir.

Yaklaşık 14,000 yıl önce son buzul çağının sonlarındaki Üst Paleolitik dönemde, şimdiki Güney Fransa ve Kuzey İspanya’da yaşayan insan toplumlarının mağara resimleri de büyük olasılıkla bu tür deneyimlerin sonucuydular. Özellikle Lascaux, Chauvet ve Altamira mağaralarının derinliklerinde yer alan hayvan resimleri sanatın ilk örnekleri olarak kabul edilmektedirler. Bu mağaraların katmanlı yapılarının yer altı dünyasına bir giriş gibi algılandığı, toplumsal ritüeller açısından büyük önem taşıdığı ve insan toplumlarının çevrelerini şekillendirmede büyük etkiye sahip olduğu sanılmaktadır. Sanatın insan toplumlarındaki evrenselliği ve sanatın kökeninin farklı bilinç katmanlarındaki algılardan kaynaklandığı, aynı dönemlerde farklı yerlerde yaşayan insanların da benzer mağara resimleri çizdiğinin keşfedilmesiyle doğrulanmıştır.

Reklamlar
Bu yazı Kategorisiz içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

One Response to Bilincin Katmanları ve Sanatın Kökeni

  1. Geri bildirim: tabletkitabesi

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s