Stanislaw Lem – İletişim, Dilbilim, İroni

Polonyalı yazar Stanislaw Lem, çoğunlukla bir bilimkurgu yazarı olarak adlandırılsa da esasında eserleri bunun çok ötesinde niteliklere sahiptir. Lem’in kitaplarındaki en önde gelen tema, insanlık ile diğer olası yaşam biçimleri arasındaki ya da farklı zamanlardaki insanlar veyahut makinalar arasındaki iletişimdir. İnsan bilinci ile herhangi bir ortak zemine sahip olamayacaklarından dolayı, farklı yaşam biçimleri ile iletişimin olanaksızlığına vurgu yapar. Tüm kitaplarında, okurken büyük keyif veren ince bir ironi duygusu mevcuttur. Birçok çabanın aslında sonuçsuz ve boşa giden emekler olduğunu açıkça söylemeden hissettirmeye çalışır. Bütün bu farklı iletişim biçimlerini irdelerken de yeni kelimeler üreterek dilbilimin ve hayalgücünün sınırlarını zorlar. Dünyaya bakışı ve hayalgücüyle insanı derinden etkileyen Lem, her bir kitabında okuru bambaşka yerlere ve zamanlara götürerek, mizahi hislerle birlikte hiç farkında olunmadan farklı bakış açıları kazanılmasına yol açar.

stanislaw lem

Solaris

Lem’in en ünlü eseri olan Solaris, çok uzaklardaki başka bir gezegendeki bir okyanus ile ilgilidir. Solaris okyanusu, onu inceleyen insanların zihinlerindeki takıntıları cisimleştirerek önlerine getirir. Esasında bu, insan zihninin derinliklerine yapılan bir yolculuktur. Solaris’i anlamaya çalışan bilim adamları, iletişimin olanaksızlığı problemiyle yüzleşmek zorunda kalırlar. Belki de onlar farkında olmasalar da aslında okyanus onları incelemektedir. İnsan düşüncesinin sınırlarının tartışıldığı felsefi bir inceleme olan Solaris, geçen yüzyılın en önemli romanları arasında sayılmaktadır.

Aden

Aden’de de yine konu başka bir uygarlığı anlamaya çalışmakla ilgilidir. Fakat bu kez daha gelişmiş ve karmaşık, ancak ziyaretçilerine karşı kayıtsız bir uygarlık vardır. Şiddetin ve değişik yaşam biçimlerinin varlığı, hayalgücünün sınırlarını zorlar.

Küvette Bulunan Günce

Küvette Bulunan Günce ise gelecekte bir zamanda geçer. Uzay keşifleri sırasında başka bir gezegenden bulaşan bir kimyasal bileşim, Dünya’daki kâğıtlarla etkileşime girerek tümünü toz haline çevirmiş ve insanlık tüm bilgi birikimini kaybetmiştir. Sonraki zamanlarda yaşayan bir kişinin, tuhaf ve anlaşılmaz ilişkiler ağıyla örülü bir binanın içerisinde yerine getirmeye çalıştığı bir görevin izinin sürüldüğü kitap, karmaşık ve ironik bir dünyaya götürüyor okuyucuyu.

kitap1

Yıldızlardan Dönüş

İnsanlık, hevesli uzay keşfi dönemlerini sona erdirmiş ve kendi gezegeni dışındaki olaylara ilgisini kaybetmiştir. Dünya’da yüz yıl geçmişken kendi zamanlarına göre on yıl yaşlanmış olan uzay kâşifleri Dünya’ya geri dönmeye başlarlar. Ancak karşılaştıkları toplum, bıraktıkları zamankinden çok farklıdır. Kendilerini, garip yaratıklar olarak görüldükleri bir varoluş probleminin içerisinde bulurlar.

Gelecekbilim Kongresi

İnsanlar, kimyasal halüsinojenlerle yaşamaktadır. Gerçek dünyanın yıkılmışlığı kimyasal kurgu-dünyalarla ortadan kaldırılmaktadır. Yiyeceklerin ve duyguların halüsinojenlerle sağlandığı bir yeryüzü cenneti ya da hayalin ardındaki gerçeği gösteren bir kara mizah.

Soruşturma

Ceset çalma olaylarının yaşandığı polisiye olaylar çözülmeye çalışılırken, bu olayların yer ve zamanlarının tuhaf istatistiksel bağlantılar içerdiği ortaya çıkar. Ancak, bu bağlantıların gerçek mi olduğu yoksa bütün bunların insan zihninin yanılsamaları mı olduğu açık değildir. Nedensellik ilkesinin ve rasyonalist bakışın sorgulandığı ilginç bir roman.

İnsanın Bir Dakikası

Üç parçadan oluşan bu kitabın ilk kısmı, bir dakika içerisinde tüm Dünya üzerindeki insanların yaptıklarının istatistiksel dökümünü veren varsayımsal bir kitabın eleştirisiyle ilgili. Sonraki bölümlerde ise evrendeki katastrofik olayların ortaya çıkardığı yenilik ve ilerlemelere ilişkin bilimsel incelemeler var.

kitap2

Fiyasko

Zeki bir yaşam türünün varlığını gösteren sinyallerin alındığı uzak bir gezegene inen uzay gemisinin mürettebatı, indikleri yerde bekledikleri şeyle karşılaşmaz. Ya da iletişimin olanaksızlığı gözlerinin önündekini görememelerine neden olmaktadır.

Yenilmez

Bir gezegenin organik bütünlüğüyle insanların karşılaşması ve onu anlama çabaları anlatılır Yenilmez’de. Ayrıca, evrenin çok uzak noktalarındaki keşfedilmemiş ve herhangi bir bilincin varlığından haberdar olmadığı güzel manzaraların betimlendiği bölüm, insanda garip bir hüzün hissi uyandırır.

Dönüşüm Hastanesi

Otobiyografik öğeler içeren Dönüşüm Hastanesi, küçük bir kasabadaki bir akıl hastanesinde geçen olayları inceler. Fakat bu hastanedeki doktorlar ve hastalar arasındaki ayrım çok net değildir ve hastanenin dışı ve içi insanların farklı kişilik yönlerini ortaya sermektedir.

Kör Talih

İstatisiksel süreçlerin sorgulandığı, bir dizi ölümlerin nedenlerinin araştırıldığı, psikanalitik süreçlerin ve kimyasal reaktiflerin işe karıştığı farklı bir polisiye ve felsefi roman.

Bunların dışında Yıldız Güncesi, Dünya’da Barış ve Ölümlü Makineler de yaşama ilişkin düşündüren bakış açılarına sahip olan kitaplar. Dünya’ya ve evrene daha geniş bir pencereden bakmak isteyenler için, öncelikli okunacaklar arasında yer alıyor Stanislaw Lem kitapları.

Reklamlar
Bu yazı Kategorisiz içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s