Yerleşik Yaşamın Keşfi ya da Avcı-Toplayıcıların Cenneti

Üzerinde yaşadığımız ve Dünya ismini verdiğimiz gezegenin Güneş ismini verdiğimiz yıldızın etrafındaki dolanım hareketi, tıpkı evrendeki diğer gökcisimlerinin hareketlerinde olduğu gibi, zamanla değişkenlik gösterir. Bu değişken yörünge koşulları da Dünyanın iklimini ve üzerindeki yaşamı değişik şekillerde etkiler. Dünyanın yörüngesi her 95 800 yılda bir kabaca çembersel bir biçimden eliptik bir biçime doğru değişir. Dünyanın kendi etrafındaki dönüş ekseni ile Güneş etrafındaki dönüş ekseni arasındaki açı her 41 000 yılda bir 21.36 ile 24.36 dereceler arasında gidip gelir. Dünyanın kendi etrafındaki dönüş ekseni de hareketlidir ve her 21 700 yılda bir çevrim yapar.

milankovitch cycles

Bütün bu değişimlerin etkileri Dünyada buzul çağlarına ya da ısınma dönemlerine yol açar. Günümüzden 20 000 yıl öncesinde de Dünya bu buzul çağlarından birinin içindeydi ve o zamanki insan toplumları zorlu koşullarda avcı-toplayıcılık yaparak yaşamlarını sürdürmeye çalışıyorlardı. Fakat bundan 14 000 yıl öncesinde iklimde ani bir ısınma gerçekleşti ve insan toplumları için beklenmedik bir bolluk dönemi gezegene hâkim oldu. Önceleri göçebe bir yaşam süren ve avladıkları hayvanlarla topladıkları bitkilerin peşinden mevsimsel olarak hareket eden insan grupları için artık yer değiştirme zorunluluğu ortadan kalmış ve yerleşik kalarak tüm yıl boyunca yiyeceklerini bulabilecekleri bir dönem başlamıştı. Bütün bunlar ilk kez Batı Asya’daki Akdeniz kıyısı ve Fırat nehri civarındaki bölgelerde gerçekleşmişti.

western asia map

2000 yıl süren bu dönem insan toplumlarında büyük değişimlere sahne oldu. Tarihte ilk kez insanlar için av peşinde koşulmayan ya da bitki toplamak zorunda olunmayan boş zamanlar ortaya çıkmıştı. İnsanlar hiçbir şey yapmak zorunda olmadan çayırlarda uzanıp kültürel etkileşim geliştirebiliyorlardı ve bu dönem insanlık tarihinin gördüğü en barışçıl dönemdi. Bunu nereden biliyoruz? O dönemden kalma insan iskeletlerinden. Daha önceki ya da daha sonraki dönemlerden kalma insan iskeletleri ok ya da benzeri savaş nesnelerinden kaynaklı darbe izleri içermektedir, fakat bu 2000 yıllık dönemde neredeyse bu tür izlere hiç rastlanmamaktadır. Bu da insanlar arasında büyük boyutlu çatışmaların yaşanmadığını göstermektedir.

rise of villages

Ancak o zamanki insanlar bunun farkında olmasalar da bu bolluk dönemi bir süre sonra sona erecekti. Günümüzden 12 000 yıl önce Dünya yeniden soğuk bir buzul dönemine girdi ve av hayvanları ile yenebilir vahşi bitkilerin bolluğu sona ererek nüfusları artmış olan insanları yerleşik yaşamda besleyemeyecek hale geldi. İnsanlar yeniden göçebe yaşama geçmek zorunda kalsalar da bu yerleşik yaşama ilişkin hikâyeleri nesilden nesile aktardılar. Günümüzden 10 000 yıl önce iklim yeniden ısındı, ancak bu ara dönemde insanlar yeni bir yaşam biçimi geliştirmişlerdi; yabani bitkileri evcilleştirmeyi ve kendi bitkilerini ekmeyi yanı tarımı geliştirmişlerdi. Bu da yerleşik yaşama yeniden dönüş anlamına geliyordu. Ancak bu kez kanlı savaşlar ve yaşama ilişkin yüksek stres koşulları ile birlikte. Çünkü elde edilen ürünleri korumak ve paylaştırmak gerekiyordu. Bu da askerlerin, din adamlarının ve toplumsal sınıfların ortaya çıkışı demekti.

wars

Bugün de içinde bulunduğumuz dönem, bu savaşlı ve yüksek stresli tarım toplumunun bir uzantısına karşılık gelmektedir. Fakat insanlar o eski efsanevi barışçıl avcı-toplayıcı yerleşik yaşam dönemini hiç unutmadılar. O 2000 yıllık dönem günümüzdeki dinlerde ve efsanelerde ‘kayıp cennet bahçesi’ adıyla hâlâ anılmaktadır.

Reklamlar
Bu yazı Kategorisiz içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Yerleşik Yaşamın Keşfi ya da Avcı-Toplayıcıların Cenneti için 1 cevap

  1. Fatma Ay dedi ki:

    Merhaba,Bütün yayımlarınızı büyük bir zekle okumaktayım.Bizleri güzel bir şekilde bigilendiriyorsunuz,herşey için çok sağolun,Dünyanın diyer ucunada gitsem bilgileriniz benimle gelmesi çok hoşuma gitti.Bigileriniz harika.Gerek paylaşımlarınız için,gerek yazdıklarınız için,Sizlere canı gönülden teşekkürlerimi sunarım,bizleri bilgilendirmeyi tekrar tekrar yazılarınızla buluşmak dileğiyle saygılar, sevgiler ve güzel muhabbetlerimle.Fatma Ay

Bir Yanıt Bırakın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s