Kriket, Batı Hint Adaları ve Eski Efendiyi Yenmek

Kriket sporunun tarihi oldukça eskilere dayanmasına rağmen dünyada pek de yaygın olarak oynandığı söylenemez. Daha çok İngiltere ve eski sömürgelerinin ağırlıkta olduğu bir grup ülke tarafından rağbet görüyor. Bilmeyenler için sıkıcı gibi gözükmesine rağmen biraz izleyip kuralları öğrenince eğlenceli gelmeye başlıyor. Ben de son birkaç yıldır izlediğim kadarıyla epey keyifli olduğunu düşünmeye başladım. Geçtiğimiz üç hafta boyunca süren Twenty20 Dünya Kupası sayesinde de bu keyfi yeniden hatırlamış oldum.

Kriket ilk kez 16. yüzyılda güney İngiltere’de oynanmış, ancak bu oyunun kökenlerinin Hollanda kaynaklı olduğu yönünde söylentiler de var. Sonrasında Britanya’nın sömürge imparatorluğunun genişlemesiyle birlikte de tüm ‘British Commonwealth’de yaygınlaşmaya başlamış. Oyundaki amaç yere dikili üç sopa ve üzerlerinde bulunan iki kriketi yıkmayı amaçlayan top atıcıya karşı sopayla kaleyi savunmak ve topa vurup iki kale arasında koşular yapmak. Tabi topu sahanın dışına gönderebilirseniz koşu yapmadan da puan kazanabiliyorsunuz. Eğer kaleniz topla yıkılırsa ya da vurduğunuz top havada yakalanırsa oyun dışı kalıyorsunuz ve buna ‘wicket’ adı veriliyor. ‘Wicket’ kaybetmeden çok koşu yaparak oyunu kazanabiliyorsunuz. Normalde kriket maçları çok uzun sürüyor (beş güne kadar uzayabiliyor). Ancak son yıllarda ortaya çıkan Twenty20 formatıyla daha kısa ve izlenebilir bir versiyonu televizyon yayınları arasında popüler olmaya başladı. Burada top atışı sayısı kısıtlı ve daha fazla koşu almak ana hedef, ‘wicket’lar hâlâ önemli olsa da önem derecesi biraz azalmış durumda (tabii bütün ‘wicket’ları alabilirseniz maçı kazanabilirsiniz).

Kriketin çok popüler olduğu yerlerin başında Hindistan geliyor ki ülkenin bir numaralı sporu konumunda. Popülaritenin yüksek olduğu diğer bir yerse Batı Hint Adaları ya da Karayipler. Batı Hint Adaları teriminin Hindistan’la doğrudan bir alakası yok tabii, bunun kökeni aslında Kolomb’un batıya doğru giderek Hindistan’a ulaşabileceği fikri. Amerika kıtasının dışındaki adalara ulaştığında, geldiği yerin Hindistan olduğunu düşündüğü için böyle bir isimlendirme bu adalara yapışmış durumda. Karayip kelimesi ise eskiden adalarda yaşamakta olan yerli halkın isminden geliyor, şimdilerde ise artık isimleri dışında herhangi bir izleri kalmadı.

Karayip adalarının bir kısmı 16. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar uzun yıllar boyunca Britanya yönetimi altında kaldı. Bu adaların halkı da büyük oranda bu dönemde şekillendi. İngiltere’den gidenlerin yanı sıra nüfusun önemli kısmı, tarımsal plantasyonlarda çalıştırılmak üzere Afrika ve Hindistan’dan getirilen ve köle olarak kullanılan insanlardan oluşuyordu. Burada yetişen ürünlerin ticareti ise gemilerle Avrupa’ya taşınarak gerçekleşiyordu. Bu durum korsanlar için bulunmaz bir nimetti ve ticaret gemilerine saldıran Karayip korsanları ve ödül avcıları 17. yüzyılda ve 18. yüzyılın ilk yarısında büyük korku salmışlardı. Gemilerinde kırmızı bayrak ve ‘Jolly Roger’ bayrağı dalgalandıran zamanının ünlü ve korkutucu korsanları arasında Karasakal (Blackbeard – Edward Teach), Kaptan Kidd, Calico Jack, Bartholomew Roberts, Sam Bellamy ve Henry Morgan vardı. 18. ve 19. yüzyıllarsa büyük köle isyanlarına sahne oldu ve 20. yüzyıla gelindiğinde adaların büyük kısmı bağımsızlıklarını kazanmışlardı.

Batı Hint Adalarının birleşik kriket takımı olan ‘West Indies’, bu adalar arasındaki birliğin ve eski kolonyal efendilere karşı bir mücadele aracının sembolü olarak görülüyor. Dolayısıyla İngiltere’ye karşı oynanan kriket maçları diğerlerine göre daha büyük öneme sahip oluyor. Aynı durum Hindistan için de geçerli ve son Dünya Kupası turnuvasında hem Hindistan hem de West Indies, son şampiyon İngiltere’yi yenerek sembolik bir gururlanma yaşamış oldular. Turnuvanın sürpriz ismi ise Afganistan’dı. Pek spor karşılaşmalarında göremediğimiz Afganistan’ın kriket takımı, Taliban’dan kaçıp Pakistan sınırına sığınanlara Pakistanlıların kriket öğretmesiyle oluşturulmuş ve kısa zamanda ilerleme kaydetmişler. Hiç maç kazanamasalar da turnuvada olmak bile onlar için önemli bir başarıydı, 8 numaralı batsman olarak Gulbeddin Nabi’nin vuruşları da dikkat çekti. Finalde ise Sri Lanka ile West Indies takımları karşılaştılar ve heyecanlı bir maç sonunda tüm ‘wicket’ları alarak kazanan West Indies oldu. Böylece uzun zaman sonra yeniden kriketin zirvesine çıkmayı başardılar.

Reklamlar
Bu yazı Kategorisiz içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s