Dondurma Zamanı ve Farklı Alternatifler

Yaz sıcaklarının kurtarıcı yiyeceği olan dondurma, içeriğinin basitliği nedeniyle tüm dünyadaki belki de en yaygın tatlı biçimi olarak ele alınabilir. Süt ya da krema, şeker ve meyve katkılarından oluşan bileşeni, sade ama lezzetli bir sonuca yol açıyor. Dondurmanın değişik biçimleri olabiliyor esasında; bildiğimiz dondurma dışında sorbe, donmuş yoğurt ya da gelato gibi çeşitlemeleri var. Tabi sertliği de değişkenlik gösteren bir özelliği. İçerisinde daha fazla hava bulunduğunda daha yumuşak halde olabiliyor ama bana kalırsa sert biçimleri gerçek dondurma kavramına ve ağız tadına daha çok uyan durumlar. Bizim bildiğimiz Maraş dondurması da bu açıdan diğerlerine göre bir üstünlük sergiliyor. Bu özelliğinin kaynağı olarak da yapımında keçi sütü ve salep kullanılması gösteriliyor.

Dondurmanın ilk olarak ne zaman ve nerede ortaya çıktığıyla ilgili tartışmalar olsa da MÖ 400 civarında Pers imparatorluğunda kar üzerine üzüm suyu dökülerek yendiği biliniyor. MÖ 200 civarında ise Çin’de süt ve pirinç karışımı, kar içine gömülerek donduruluyor ve o şekilde yeniyordu. Sonraki dönemlerde yönetici sınıfından kişilere yönelik bir lüks olarak tüketilmeye devam etse de dondurmanın gerçek anlamda geniş kitlelere yaygınlaşması ondokuzuncu yüzyılın ikinci yarısı ve hatta yirminci yüzyılın başlarına kadar gerçekleşmedi. Çünkü bunun için soğutma ve saklama teknolojilerinin gelişmesi gerekiyordu. Bu gelişmeler de daha çok Britanya ve Amerika merkezli oldu. Sonrasında ise dondurma çok beğenilen, tüketilen, yaygınlaşan ve çok değişik çeşitleri üretilen bir yiyecek haline dönüştü.

Bir de dondurma külahı meselesi var tabii. Şimdilerde artık çubuk dondurmalar ve kutu dondurmalar çok yaygın olduğu için biraz geri planda kalmış gibi gözükse de dondurma dendiğinde hâlâ akla külahıyla birlikte bir görüntü geliyor. Bunun da ilk çıkış zamanı belirgin olmasa da en kesin kanıt 1904 yılındaki St. Louis fuarından. Fuarda tesadüfen dondurmacıyla gofretçi yan yana yerlerde bulununca yeni bir ortaklığın oluşması da zor olmamış. Dondurmacının servis yaptığı tabaklar tükenince gofretçi de gofretlerini yuvarlak halde sarıp dondurmaları içine koyuvermiş, bu yeni ürün de pek popüler olmuş. O zamandan bu yana da dondurma külahının şekli pek fazla değişmemiş, bunun nedeni de hem dondurmanın servis edildiği külahın da yenilebiliyor olması hem de üstüste koyunca fazla yer kaplamaması.

Günümüzde dondurmaların çok farklı çeşitleri var artık. En klasik olanları vanilya, çikolata, çilek vb. olsa da diğer çeşitlemeler de oldukça yaygın. Fakat konu Japonya olunca işler biraz farklılaşabiliyor normal olarak. Tokyo’da ahtapotlu, karidesli, dilli dondurmalar bulmanız mümkün olabiliyormuş, söyleyenlerin yalancısıyım. Tabii vejetaryenler için de sarımsaklı, soya fasülyeli ve deniz yosunlu olanları da mevcutmuş. Şimdi böyle söyleyince kulağa tuhaf geliyor olabilir belki ama Beijing’de soya fasülyeli dondurma yeme fırsatım olmuştu. Ne yalan söyleyeyim tadı de pek fena sayılmazdı. Kırmızı ve yeşil fasülye resimleri olan bir dondurma paketi pek cazip gelmiyor ama yine de denediğim içim pişman değilim, fakat tekrar denemek için can attığımı da söyleyemem. Bir de Japonların yukarıdaki resimde görülen pek meşhur mochi dondurmaları vardır, onun da bir tadına bakmak isterdim.

İtalya’da ise dondurmaya ‘gelato’ (celato) denir. Bunun sadece dondurmanın İtalyanca versiyonu olduğunu düşünmüştüm ama yanılmışım. Tabii ki bahsedilen şey dondurma ama diğerlerine göre yağ oranı daha az oluyormuş ve bu da kıvam ve tat olarak biraz farklılaşmasını sağlıyor. Değişik gelatolar yemiştim ama en beğendiğim çeşidi, içinden bütün fındık parçaları çıkan ve farklı bir aroması olan bir gelatoydu, fakat ismini hatırlamıyorum maalesef, zaten onu da başka birisinin önerisiyle yemiştim ama tekrar denemeyi isterdim (ancak ismini hatırlayamadığıma göre bu imkânsız gibi görünüyor).

Bu yaz pek dondurma yiyemedim (genelde serin ya da ticari dağıtımın pek az olduğu yerlerde bulunduğum için sanırım) ama küçük bir öneriyle bitireyim; kaymaklı dondurmanın üzerine organik elma-muz püresi ve nar ekşisi dökülür ve afiyetle yenir. Ekşi dondurma tadını sevenler için güzel bir deneyim.

Reklamlar
Bu yazı Kategorisiz içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

5 Responses to Dondurma Zamanı ve Farklı Alternatifler

  1. MikalZia dedi ki:

    Benim kanayan yaram. Dondurma en sevdiğim ve de tükettiğim şeylerin başında geliyordu. İçinde süt olan şeyleri yemekten vazgeçene kadar. Japonlar vegan dondurma da yapsalarmış keşke. (yapsalar bile bana nasıl ulaşacak tabi) En son karın üzerine üzüm suyu döküp köklerime dönerim herhalde :)

  2. sizomizo dedi ki:

    şu mochi dondurmaları merak ettim, çok şirin görünüyorlar.. elma ve muz püreli dondurma önerin ilginç geldi bana.. hiç düşünmemiştim böyle bir şeyi.. aslında denenebilir neden olmasın :)

    bu yaz yediğim dondurmalar içinde en sevdiğim supangleli ve kazandipli dondurmalar oldu.. sevdiğim tatlıların dondurma halleri çok hoşuma gitti..

    yine bilgilendim sayende.. teşekkürler :)

  3. koroglu dedi ki:

    Elmali-nar eksili dondurma cok ilginc, denemek lazim.
    Amerika’da da “frozen yogurt” oldukca meshur. Turkiye’de adini bile duymadigimiz (en azindan benim duymadigim) meyvelerle yapiyorlar ustelik. Lychee, taro gibi mesela.

    Cok istah acici bir yaziydi. Tesekkurler..

  4. 희망 dedi ki:

    @MikalZia; İstediğin şeyi Japonların yapmasının uzun süreceğini sanmam :) Ayrıca kar üzerine üzüm suyu dökmek de fena fikir değil, denenebilir.

    @sizomizo; Mochi dondurmaları ben de çok merak ediyorum. Zaten değişik tipteki dondurmalar her zaman çok cazip geliyor insana, o yüzden her yaz yeni bir şeyler çıkıyor.

    @koroglu; Elma-muz püreli nar ekşili dondurmayı ben de tesadüfen aklıma gelip karıştırarak denemiştim, tadı da hoşuma gitti. Böyle değişik şeyler denemek gerek bazen.

  5. dib dedi ki:

    nar ekşisi sanki çok güzel bir fikir

    iranlılar hala, kar olmasa da buz üstüne sos-gül suyu koyarak kaşıklıyorlar. geri onlar dondurma değil nişastalı bir tatlı olarak tanımlıyorlar bunu da bence dondurma :)

    mochiliyi bilmiyorum ama macha’lı dondurmanın hayranıyım. veya machalı kekin, ya da içecek değil de yiyecek olarak kullanıldığı sürece machaya hayranım belki :)

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s